Traductions et adaptations en wallon (commun) de poètes en langues de moindre diffusion Redjårbaedjes e (rfondou) walon di des fjheus d' arimeas dins des nén tant spårdous lingaedjes |
dierin rapontiaedje - last update: 2007-01-25.
Dressêye:
Ratournaedje del tchanson "l'Estaca", ene des pus cnoxhowès tchansons do tchanteu-compôzeu catalan Lluís Llach. C' est ene tchanson politike egadjeye k' i fjha viè l' fén del dictateure da Franco. Li frankisse î est simbolojhî pa on på (piket, estaca) tot pouri et ki, si tertos s' î mete, finirè pa toumer.
Li grand-pere
Li grand pere inméve di djåzer cwand dj' esteu todi gamén
Nos loukéns les tcheretes passer å solea timpe å matén.
Avoz vs bén veyou, dijheu dju, kimint k' on est atelé ?
Li piket, el fåt bouxhî djus sins cwè nos alans crever.
Si nos saetchréns saetchréns tertos, ci n' sereut nén todi l' minme djeu
Si nos saetchréns saetchréns tertos, bén seur ki l' piket toumreut
Si twè, ti saetchreus di t' costé et mi di minne po l' fé toumer
Saetchans, saetchans, saetchans tertos nos rtrovrans nos libertés.
Des djoûs et des nutes ont passé et nos nos coixhéns nos mwins
I m' arivéve minme di tuzer: on s'a fwait do må po rén.
Dji sai bén k' on djoû ça vénrè, mins s' fåreut tertos lever
Et minme si les foices nos mankèt, nos tchantrans co sins låker
On djoû, li grand-pere est evoye, côpé par on måva vint;
Cwand dji louke li solea s' lever, dji m' di k' por lu ça va bén.
Mins i nos vénrè des efants po tchanter timpe å matén
Cisse tchanson la k'il inméve tant et ki nos n' roveyrans nén.
Lluís Llach, ratourné pa: Jacques Lefèvre, divins: Walo + gazete, l° 2, erire-såjhon 2000.
Li pådje da Lluís Llach so l' eciclopedeye Wikipedia.
Miquel Martí i Pol (Catalogne).
Discandje di cogne
(Métamorphose)
Di tenawete, li moirt et mi, nos n' fijhans pus k' onk:
nos magnans ene taeye do minme pwin,
nos boevans nosse vén å minme vere
et passer nos eures a soçner
sins moti, tot léjhant l' minme live.
Di tenawete, li moirt, mi moirt,
si vént mostrer ki dj' so tot seu dins mes cayôs.
Adon, nos dvizans påjhirmint
do dalaedje do monde et des djonnès feyes
ki dj' n' årè pus djamåy. Påjhirmint,
nos dvizans d' tot çoula, li moirt et mi.
Di tenawete - mins seulmint d' tenawete -
c' est l' moirt ki scrît mes powinmes
et m' les lére, telmetant k' dji fwai l' moirt
et djel schoûte sins moti, come dji vou
k' ele mi schoûte, li moirt, cwand c' est k' dji lé.
Di tenawete, li moirt et mi, nos n' fijhans pus k' onk:
mi moirt et mi, nos n' fijhans pus k' onk et l' tins
s' disfouye al doûce, et nos l' passans
a soçner, li moirt et mi, plins d' rastena,
sins mezôminnes, po dire di s' etinde.
Après, ttafwait si rmete e plaece
et nos rprindans tchaeke nosse tchimin.
Miquel Martí i Pol (Catalogne), ratourné pa: Lorint Hensdschel, divins: Coutcouloudjoû, 2000.
Li trin do solea
(Le train du soleil)
1.
Tor Sicoirdou, saetcheu al shoufe
Et ki dmeure a Matsarinou
A gripé dins l' trin do solea.
Vo l' la-st evoye; c' est ça s' planete.
2.
Cwè çk' freut a Matsarinou
Dabôrd k' i gn a pus nol ovraedje.
On djoû, il ont sayî d' fé greve.
On ls aveut stitchî el gayole.
3.
Si måjhone, stroete come on waxhea,
Eyet s' feme, on saetch ås oxheas.
Ki freuss, ti, cwand t' es retoirtyî
Å mitan des papîs d' ouxhî !
4.
Cwand t' as ene feme et set efants,
Ça t' fwait ût bokes et ût bodenes.
Sol conte d' on cour, k' est fén mierplin
Di disbåtches eyet d' anoymint.
5.
Mins asteure, e vosse Walonreye,
I boute, li Tor, par nute, par djoû.
Eyet a s' feme, tofer, i scrît:
"Ni mindjîz pus do pwin d' agaesse !
6.
Avou tos les liårds ki dji vs voye,
Atchete des cotes et des lénçoûs,
Et des solés po les efants,
Et ls evoyî e bounès scoles.
7.
Drocial, les fosses del Walonreye,
Les houyires, les fosses å tcherbon,
Eles sont noeres, on les lome bougnoûs.
Eles sont noeres come li cou d' on for.
8.
Li Scoirdou, c' est ene grande flaxhe d' ome.
Del nute, la k' i doime e s' bedreye,
Mierseu, et ses pîs ki passèt
I s' cotoide pår come on moulet.
9.
Avou les femes, i saye di rire.
Mins nerén, i n' a nén l' manire.
I n' les såreut ddja adawyî,
I n' a nén l' badjawe d' on pårlî.
10.
Et eto, i fwait penitince
Tor Sicoirdou, el Walonreye.
Come i n' est nén curé d' mestî,
Il end a s' sô d' esse sipani.
11.
Come on stok d' åbe k' a stî råyî
Ki n' a pus ni foye ni rcinêye,
La li Scoirdou, el Walonreye,
Cwand k' i s' rapinse si ptite niyêye.
12.
I s' rapinse les djoûs al cråsse sope,
Al sipesse sope ås canadas
K' on lome vola minestrona
C' esteut dicåce tos ces djoûs la.
(…)
13.
Après ene longue anêye di poennes,
Al parfén, i s' a decidé
Djans, vos, l' feme, prindoz vos bidons
Vinoz dé mi e ç' payis ci.
14.
Les Scoirdou ont ployî bagaedje
Il ont cwité Mazzarinou
Avou les parints di ttåtoû
Eyet des arvey a tchaeke soû.
15.
Leus cayets dins on grand bodet
Seré pa ene coide di triviè
On påpåd pindou å stoumak
- Cwand i n' tete nén, i brait a make -,
16.
Li ptite feme, divant s' niyêye, rote.
Ene niyêye di Djupsyins, surmint,
Nukés eyet saetchs e leus mwins,
Des ôtès pactêyes so leu rins !
17.
Les poyons, åtoû del covresse
On côp k' il ont yeu stî dins l' trin
Ni savént nén ddja s' il estént
E stoelî, udon co sol tere.
18.
I rlouként les tienes et les vås
Pacô la-hôt, pacô låvå.
Comint s' fwait i k' i s' enûleye
K' i n' a pont d' penas et pont d' aiyes ?
19.
Et pu, tenawete, i s' djokéve
Po-z aforner des ôtès djins
Des noveas houyeus k' ebaguént
Avou djonnes et tot l' sint-friskin.
20.
Dins l' trin, les djins fjhèt camaeråde
I sont tertos dins l' minme batea
I shuvèt tertos l' minme pazea
Sins tchicter, fåt divni cama !
21.
Èm no ? Dji so Roza Scoirdou
Èm viyaedje ? C' est Matsarinou.
Eyou ndaloz ? Eyou ndalans dj' ?
La k' nosse planete nos emoennrè !
(…)
22.
Tot ramtant d' leus rujhes, leus mehins
I n' ont nén veyou passer l' tins.
Adon, gn a onk k' alouma l' posse,
On ptit posse k' ene djin tént e s' mwin.
23.
I sont tertos ki schoûtèt l' posse
I gn a nouk k' a håsse di doirmi
Et les tchots ont totes les manires
Po revoyî l' ome ås poûssires.
24.
Roza Scoirdou schoûte et tuzer.
Sabay çou k' ele va la trover
Des ôtès djins, èn ôte payis
Ey ene foû novele vicåreye.
25.
Li posse ridjowe ses årgudinnes
Pu berdele al pitite samwinne
Il esteut cåzumint meynute
Cwand i dna li bultén del nute.
Li ptit posse shofla, dins on tchalminisse di tos les diâles:
Bounnute ! Lamberto Bartali po vs prezinter li dierin bultén pol djoû d' ouy, li 8 d' awousse 1956.
Et po cmincî, ene poenneuse novele ki nos vént di fé poirter l' doû a nosse cominålté el Walonreye: gn a yeu on teribe feu griyoe dins on tcherbonaedje di Marcinele, astok di Châlerwè. Gn a bråmint des moirts, inte di zels, sacwants djins d' nos djins. Les prumîs coirs, rimontés å djoû sont da: Natole Fatta, di Riezzi - li Bon Diu si åme - Francesco Tilotta, di Villarosa - Ki l' Bon Diu l' epoite e s' Paradis - Alfio Calabro d' Agrigente - påye a si åme - SALVATORE SCOIRDOU…
(…)
26.
Roza hoûla "Mi ome, mi ome !
Mi ome !" Ele riboerléve et braire.
Ses mots spitént des blawes di sonk
Dins ses ouys ki louként a ståre.
27.
Elle esteut a feu, pés k' ene toitche
Criyî, gueuyî, si dlaminter
Grawyî tot s' coir avou ses ongues
Schoirshî s' tchå a l' discohatchî.
28.
Di l' ôte mwin, sitrinde li påpåd
Li ptit påpåd mitan stronné
Ki s' cotoirdeut, mitan stofé
Wincler, et tchoûler a hikete.
29.
Et ls efants, ki coprindèt i
- Coprinss åk, udon n' coprinss gote ? -
Stampés la, neyîs å mitan
D' ene noere mér, ene mér sins pexhons.
30.
Roza Scoirdou a toumé la
Elle a tcheyou moite, djus di s' xhame,
Et les efants sont-st orfulins
Di leu pa, eyet co d' leu mame.
31.
Astok di leye, les cis k' evont,
Ni savèt ddja çou k' fåreut fé.
Zels eto, sont-st å mitan d' l' aiwe,
Féns pierdous, rovyîs pås bateas.
32.
Eyet l' trin eva dins l' noereur,
Dins l' noeristé d' ene longue noere nute,
Sins nol etermint po Rôza
C' est l' vagon ki sieve di waxhea.
33.
Tor Sicoirdou est drî l' finiesse
I n' a pont d' coir, i n' a nole tiesse.
I n' est pus k' ene cûte antomeye
I gn a la ki s' cadåve, rayi.
34.
Les aireurs arivèt, bladjotes
Divins l' trin k' a fwait ene ahote.
Rôza Scoirdou a resseré
Si pôve ome, et s' a-t ele broûlé.
Ignazio Buttitta, Lu trenu di lu suli, Ed. Avanti, Milano, 1963, ratourné pa J.L. Fauconnier, divins: El Bourdon 545, avri 2002, redjårbé al libe e rfondou walon, tot wårdant l' ût-pîtaedje del mwaisse-modêye, pa L. Mahin, li 15 di djun 2002.
Modêye racourteye po on djhaedje di 5 munutes.
Pådje da Ignazio Buttitta so l' eciclopedeye Wikipedia
(Page des traductions et adaptations en wallon commun de poètes universels). Pådje des redjårbaedjes e rfondou walon di des grands fijheus d' rimas di tos payis.
(Page des traductions et adaptations en wallon commun de prosateurs universels). Pådje des redjårbaedjes e rfondou walon di des grands fjheus d' paskeyes di tos payis.
Si des mots difficiles se présentent à vous sur ces pages, allez voir s'il ne sont pas expliqués dans le Splitchant motî do walon (avec brève traduction française), ou dans le Wikipedia, l'encyclopédie en wallon (suivez: "Pordjet Esplicant Motî").
(Index des auteurs dont les textes sont disponibles en wallon commun) Djivêye des scrijheus k' ont scrît u k' ont stî rashious e rfondou walon
(Back textes en wallon commun) Erdalans sol pådje des scrijhaedjes e rfondou walon.
(Back homepage) Alans rzè el mwaisse-pådje
(homepage wallon commun) Alans rzè eviè l' pådje moennrece do rfondou walon.
Sacwants scrijhaedjes di cisse waibe cial polèt esse dizo abondroets; nos les rsaetchrans foû s' i fåt. Sacwants bokets scrîts ezès walons coinreces polèt aveur sitî ene miete rassonrés po poleur shuve pus åjheymint les mwaissès-rîles do rfondou walon.
Some texts published on this site may be affected by copyrights and eventually need to be removed in the future.
Certains textes peuvent avoir subi des modifications mineures pour faciliter leur insertion dans le projet de langue nationale pan-wallonne.