Textes en wallon sur février. Sicrijhaedjes e walon sol moes d' fevrî. |
|
dierin rapontiaedje - last update: 2004-11-18.
Dressêye:
Textes d'almanach. Sicrijhaedjes d' årmonak.
Saint-Valentin. Li sint Valintin.
Hiver Ivier.
Chandeleur. Tchandleuse.
Carnaval. Cwårmea.
Li solo d' fevrî s' a catchî,
Låvå, houte di Mefe, la padrî
Ene gordene di plopes. On djoû evoye !
Fåt î racsure totes les poûssires di totes nos voyes ?
Li tins a ståré totes ses eures
Bén lon so les prés et l' djouxhire,
Les pî-sintes et l' bouxhon sins fleur.
Li tins håspele, i payteye co so ene oirbire.
L' ivier tricbale ses vis bihots
Et måss acourt avou s' solo.
Dji n' a k' des viyès håres trawêyes
Po vey ponde les prumirès fleurs di l' anêye.
Loukîz l' ki va ttavå les prés,
Fé sene del mwin a on sourdant,
Bate li mzeure avou ene tchanson,
Rimpli l' vevî et s' astårdjî, nosse pitit ru
Måss seme ene lavåsse, ene pinsêye,
Dins nosse djårdin ki dj' va prusti,
Po-z î fé crexhe li powezeye
Et redjårber li tchenowe tiesse di nosse påkî.
Ferdinand Flaba, divins: Les Cahiers Wallons, 56, (4), do moes d' avri 1993.
E fevrî, moes gris come do chlam
Nos avans cobén ene drole d' idêye
D' fé çou k' nos binamêyès mames
Disfindèt e nosse Walonreye.
Nos leyans goter e nosse cô
Del nivaye ki dene des frumjhions
Et nos fjhans des grands schirés trôs
E cou d' nosse bea noû pantalon.
A côp seur, on moumint après
Nos estans tot bleu moirts di froed
Adon, corant come des bidets
El måjhone, nos rmoussans, honteus
Po nos reschandi ene miete,
Nos rloucans danser les blamêyes
El tchiminêye plinne di soketes,
Et nos rovians totes ces tchitcheyes.
Pos nos rmete, nos nos raletchans
Avou ene tåte plakêye di tchoco
Tins k' e nosse cabu, nos nos djhans:
"Seur, binamés, nos l' serans co !"
Henri-Thomas Maron, divins : Bulletin Wallon, 02-03.
Fevrî, etot metant s' nez foû
A l' air di dire: gn a rén ki presse
Troes côps so cwate et sins må d' tiesse
Dji fwai m' buzogne so vint-ût djoûs
Cwand i voet li tchandleuse si lver
So ses betchetes, ritnant si alinne,
Avå les eglijhes i s' pormoenne
Et tape on côp d' ouy so ls åtés.
Il est malén come on vî rnåd
Avou l' ivier i djowe al catche
I n' a waire di bons toûs dins s' saetch
Et todi l' pîce po mete e trô
Portant bénrade dins nos djårdéns,
Si l' froed n' fwait nén trop d' mariminces
I coverrè les ptitès sminces
Tot rsaetchant ses mofes tot douçmint
Mågré k' afeye si flåwe solea
A nos finiesses vént fé rizete
Tot ratindant por lu lver l' guete
Ki måss l' åye metou dins s' tchena.
E. Tilleux, divins Li Chwès, fevrî 2002.
Proverbes sur le mois de février.
Sipots sol moes d' fevrî
Cwand l' bijhe roveye fevrî, ele ni roveye nén may.
S' i n' a waire bijhî e moes d' fevrî, i rbijhe sol tård, e moes d' may.
Si fevrî djowe di s' dirî, måss trouve ses poteas plins.
Dijhêye po on moes d' fevrî k' i fwait froed, minss, al fén do moes, vla k' i rlegne, et ploure; les poteas seront rimplis å prumî d' måss.
Plouve ou moes d' fevrî våt d' l' ansene.
Pask' i n' djale nén, et les dinrêyes d' ivier polèt crexhe.
Nive do moes d' fevrî våt fumî
sifwaitmint, ele sont rcatcheyes dizo l' nive, et seront abruvêyes cwand i rlegnrè.
Mete djanvî so fevrî
kimincî ene novele ardweze, divant d' aveur payî li cine di dvant.
Fevrî a onze beas djoûs
rilvêye meteyo.
>> Cwand i fwait laid l' doze di fevrî (disfondowe pol rimaedje: fèvrîr), i fwait laid shijh samwinnes etires:
rilvêye meteyo.
C' est dins l' moes d' fevrî ki les femes cåznut l' moens
pask' il est l' pus court !
Fé des ouys come on marcå å moes d' fevrî
Fé des grands mançants ouys, pask' å moes d' fevrî, les tchets vont a råwe, et les marcås s' batèt inte di zels.
Février dans l'almanach de Han.
Fevrî.
Fevrî ! Rafroedi moes d' fevrî !
Les loumires del Tchandleuse ki blamtèt a l' eglijhe n' ont nén tchessî les noereurs di l' ivier. I cbijhe laidmint dispoy sacwants djoûs. Li bele tinre nive do dierin moes a divnou ene deure crosse, aclapêye so les teres.
" Dji n' vôreu nén esse al copete di Soyire avou l' panea dins mes dints" dijheut i nosse pere e rintrant tot vessou. Al copete di Soyire ! On tiene padrî l' viyaedje, raezé, asplati come ene tåve. C' est la k' el bijhe shofele et xhufele a plaijhi ttå long d' l' ivier.
Ele rabote les rotches et s' aratchî ås bouxhons di spenes po s' vini rabate dins l' Grande Schavêye.
L' Aiwe-di-Lesse, dins l' foirt vî tins, passéve par la, å pî des grands tienes : Fåle, Bwinne, Tinémont, Soyire et l' Tiene d' Uk. On djoû, a foice di soukî sol rotche di Fåle, elle a passé å triviè d' on plin côp. Li Trô des grotes, padrî, l' a avalé tote etire. Li grande Schavêye s' a vudî do côp et les tienes s' ont rtrové tot vîs, foû d' aiwe, a pîs dischås.
<== Li Grande Schavêye, la ki l' Aiwe-di-Lesse passéve dinltins. Li Gofe di Fåle, la k' l' Aiwe-di-Lesse mousse e Trô des Grotes. ==> |
Ådjourdu, tenawete, cwand i rlegne a blame, et k' el Gofe di Fåle ni sait tot boere a fwait, li Lesse riprind cobén l' voye del Grande Schavêye et les tienes, tot binåjhes, di s' ritrover les pîs dins l' aiwe, si djhèt k' il ont djéryî lontins assez après.
André Henin, divins: Årmonak do Payis d' Han, Les Cahiers Wallons, decimbe 1974.
Shûte di l' årmonak do Payis d' Han: måss.
Si des mots difficiles se présentent à vous sur ces pages, allez voir s'il ne sont pas expliqués dans le Splitchant motî do walon (avec brève traduction française), ou dans le Wikipedia, l'encyclopédie en wallon (suivez: "Pordjet Esplicant Motî").
(Back index par sujet) Alans rzè a l' edesse des sudjets.
(Index par auteur) Djivêye des scrijheus. (dont les textes sont disponibles en wallon commun) Djivêye des scrijheus k' ont scrît u k' ont stî rashious e rfondou walon
(Back textes en wallon commun) Ralans sol pådje des scrijhaedjes e rfondou walon.
(homepage wallon commun) Alans rzè eviè l' pådje moennrece do rfondou walon.
(Back homepage) Alans rzè al mwaisse-pådje.
Sacwants scrijhaedjes di cisse waibe cial polèt esse dizo abondroets; nos les rsaetchrans foû s' i fåt. Sacwants bokets scrîts ezès walons coinreces polèt aveur sitî ene miete rassonrés po poleur shuve pus åjheymint les mwaissès-rîles do rfondou walon.
Some texts published on this site may be affected by copyrights and eventually need to be removed in the future.
Certains textes peuvent avoir subi des modifications mineures pour faciliter leur insertion dans le projet de langue nationale pan-wallonne.