Betchfessî ae.

Codjowaedjes.

Voyales.

Cossounes.

Divancetes ey adviebes.

I dmeure deus troes mots ki n' avént pont d' disfondowae avou -èdje e 20inme sieke a Lidje:

Disk' asteure, on ls a scrît såvadje, damadje.

A rilever : on-z a erîl "lingaedje" mågré k' les lidjwès l' on calké do francès "nosse lingadje".

Dji vén do trover ene sawice (Croejhete del Gléjhe, t. II) "savaige" ki s' diveut dire "sâvèdje"

=> dj' atåvele k' on erîle ces deus pelés et troes tondous la :

såvaedje, damaedje, froumaedje, ravaedje, avaedjî, lingaedje

stocaesse, plaenaesse ??? (gn a des stokès', plènèsse)

lavasse, fiyasse, bounasse.

Po "voleur" et "poleur" :

http://lucyin.walon.org/codjowaedjes/voleur.html

"saveur" va avou "aveur". (li ptite diferince seruet : dj' a <> dji sai (mins dinltins, gn a veut "dji sa " : dji n' sa cwè => ene sacwè.

I fåreut ki dj' boute sol tåve di codjowaedje.

C' est les suddjonctifs les pus målåjheys.

Dj' aveu atåvlé, la ddja ene pupe, k' on n' mete pont di cawete -xhe å suddjonctif prezintrece singulî => i fåt ki dj' poye / ki dj' voye bén =>i fåt ki dj' åye li tins, / ki dj' såye bén cwè / Ki ça vos våye bén => i fåt ki dj' prinde li tins, ki dj' vegne å raploû.

MINS on pout aveur des dobes et minme tripès rfondowes å suddjonctif erirece.

=> pôreut vali k' i vouxhe bén; k' el pouxhe fé = dji sohaitive k' i volaxhe bén; k' el polaxhe fé

=> fåreut k' dj' ouxhe li tins, / ki dj' souxhe bén cwè / ki ça vos vaxhe mî = dji dmandéve djusse k' il avaxhe li tins, / i n' vleut nén ki dj' savaxhe mi tecse / i m' sohaita ki ça m' alaxhe mî

=> fåreut ki dj' prinxhe li tins, ki dj' vénxhe å raploû = i vleut ki dj' prindaxhe li tins, ki dji vnaxhe å raploû

I n' dimore pus, dins les droltés, ki "esse" : => i fåt ki dj' soeye saedje po Sint Nicolai => pôreut vali k' i fouxhe vayant tins k' on est evoye. => i faleut k' dj' estaxhe bén a mi åjhe.

Eyet co : FALEUR : Ci n' est nén k' i fåye aler rade, mins n' nén trinner cwandminme ! / Dji n' di nén k' el fåxhe raconter a tertos. / Ci n' est nén k' i falaxhe aler rade

Cwand nd a pupont, end a co : DIRE : i fåt ki dj' deye li veur / pôreut vali k' i dîxhe li vraiy (u k' i dijhe ???) / i faleut k' i djhaxhe, troes côps en erote : "les poyes do curé pounèt"

et kécfeye Fé : i fåt k' i fwaiye bon ådjourdu / Pôreut vali k' i fwaixhe bon / I faleut k' i fjhaxhe bon po le påkes des efants.

Co des rilevêyes :

1. saveur = sawè = sepi / i fåt ki dj' sepe / i faleut ki dj' sepaxhe.

2. E walon, après KI, on pout aveur eto on codicioneu : => i fåreut co k' i vôreut bén; i fåreut k' ele pôreut vni. => fåreut k' dj' åreu l' tins, / fåreut ki dj' såreu cwè / fåreut k' ça vos ireut mî. => fåreut ki dj' prindreu l' tins, fåreut ki dj' vénreu å raploû

3. pouxhe, vouxhe, ouxhe, souxhe, fouxhe, prinxhe, vénxhe : est çki c' est des suddjonctifs prezintreces u erireces ? (prezintreces pol bodje, erireces pol cawete)

4. Vos avoz veyou ki dji n' a nén metou les minmes fråzes po tchaeke egzimpe. Gn a seur des diferinces d' eployaedjes. Djel rissin bén, mins s' ni les pou dj' nén co bén espliker. Foirt raddimint : pus ki c' est impossibe, pus k' on a des "longous" suddjoncifs.

 On Wed, May 25, 2005 at 03:04:14PM +0200, Francis Baudoux wrote:

> DJI NI VOUS NÉN LI RESPONSE A CES KESTIONS LA DINS ON EMILE . > IL FåT TROVER ON MOYÉN PO KI TERTOS SEUXHE (?) POUXHE (?) (?) TROVER TOT > SEU, SINS ESSE AIDÎ PAS VOS ÔTES.

Le 26/05/05, Pablo Saratxaga <pablo@mandriva.com> a écrit : Bondjoû,

(oyi, "seuxhe" c' est l' bon pol viebe saveur; dji rfondreu "souxhe" po-z erîler avou "ouxhe" (dins les vîs tecses di Lidje "seuhe", "euhe" po poleur c' est "poye", mins "pouxhe" ni m' shonne nén måva come dobe codjowaedje (i gn a ene pougnêye di viebes insi, bråmint des disrîlés, k' ont pus d' ene cogne); dins l' live di codjowaedje da Gilliard i mete "poluxhe", ça m' shonne ene miete drole tot l' minme) c' est des suddjonctifs erîreces ki vnèt di l' ôte cogne di NDIE (passé simpe), nén ritnou e rfondou : rifondowes : dji meta, dji djha, disfondowes (cåzu disparexhowes, mins ki rispitèt å suddjonctif) : dji meti, di dzi => ki dj' metiche ki dji dziche, = ki dj' metuche => ki dj' poluche.

 Tins k' on î est (c' est aloyî), vocial li djivêye des dobes NDIE (passé simpes) singulîs : dji pola (rén d' ôte) / dji vola (rén d' ôte) nén ritni "dji vôve" (?) / dji sava (rén d' ôte) = dji sepa / dj' ava = dj' ouri = dj' ou (?) / dj' esta = dji fouri = dji fou (?) / i fala (rén d' ôte) / dji vna = dji vénve (?) / dji prinda, dji purda. / + dji djha = dji deri

Atincion : dj' ouri, dji fouri, dji deri (co vicante a Lidje å djoû d' ouy) ni fwaiynut pont di sfwaits suddjonctifs erireces (fourixhe, ourixhe, derixhe)

Dipus d' racsegnes : Mapes ALW 2.115 (k' i vegne) / 2.120 (ki dj' åye) / 2.121 (k' i soeye) / 2.122 (k' i fouxhe)

Dj' a metou asteure dins sacwantès tåves di codjowaedje ene colone avou on "suddjonctif prezintrece-erirece", metans, po "ratinde" :

http://chanae.walon.org/~lucyin/codjowaedjes/ratinde.html : k' i ratinde / k' i ratinxhe / k' i radindaxhe / k' il åye / k' il ouxhe / k' il avaxhe / l' i soeye / k' i fouxhe / k' il estaxhe

Fåreut co vey les fråzes la k' i serént ricmandé:

• Prezint, acertiné. i fåt k' il åye 5/10 po passer.
• Codidioneu, nén trop seur :
• i fåreut k' il åye 5/10 po passer.
• i fåreut k' il ouxhe 5/10 po passer.
• i fåreut k' il avaxhe 5/10 po passer.
• passé
• i faleut k' il ouxhe 5/10 po passer.
• i faleut k' il avaxhe 5/10 po passer.
• foû-reyel
• pôreut vali k' il ouxhe dedja 5/10
• pôreut vali k' il avaxhe dedja 5/10

a Lidje: drovi, covri => dji drouve, couve, nos drovans, covrans,

dj' a drovou (ou droviet) covrou (ou coviet)

a Nameur: douviè, couviè => dji douve, couve, nos douvians, couvians,

dj' a douviet, couviet

i shonnreut k' e vî walon c' esteut "dovri" et ki l' "r" a naivyî, les foûmes avou /y/ ça sereut l' vî "r" (nos dovrans -> nos dovians); a Lidje li naiviaedje viè "drovi" s' a fwait pår (les foûmes "nos drovians" sont metowes come arcayikes, et dji n' les a måy oyou; les pårticipes erireces, copurade po "coviè(r)t" sont metous dins l' Haust come estant les pus corants, avou "quelquefois 'covrou'", mins dji n' a måy oyou ki "covrou").

On pôreut wårder les deus sôres; parey ki po "prinde" (nos prindans/purdans)

A vey å raploû (mots foirt corants)

cial

pårticipe erirece omrin: ashid ? Prezint : dj' ashî, t' ashîs il ashîd ? ashît ?

mårtea, årmistice, bårkete, cår…

Foû rîle : arnåjhe, arnaga, arlochî (mots calkés do picård avou ene betchete ar- metowe po -er-).

8.1. -inne => -inn- : inocin => inocinne; cawete -yin di dmorants (Aldjeryin) // linne, tchinne (di velo) => dislinner, distchinner (Fr laine, chaîne). // plin (Fr plein) => replinni

2. -inne => -en- : // tchinne => tchenea, tchenoe (Fr chêne); frinne => frenoe. // plinne (Fr plaine) => pleneur, plenaesse. / rin => rener / drené.

* fime : film. fimer : filmer; fimeu : cameraman; fimrece : camera ; li shuvion ILM ni s' såreut prononcî e walon (come hymne => ime). Gn a èn ome di Djiblou (k' a-st enondé "Què diss ?) ki prononce vormint come ça,

avou i = ë : nos avans stî fëmé (omonime coinrece di "foumé")

Nén avou on longou "î"? / ça dveut motoit esse rifondou come ime / îme (hymne).

Decidaedje : fime, ime, filmer; filmeu, fimrece

C' est l' minme rîleye, m' avize-t i.

DUMONT Thierry wrote: Po çu ki est di l'oridjine di "on" et di "ome" e françes, on l' siplike insi:

"on" vint del foûme "cas sujet" (vî frances "ons", do latén "homo", avou on "s" e vî frances, et dandjureus e walon, paski branmint des mots e "cas sujet" avént on "s" ki vneut di foumes latenes come "mileS", "dominuS".

"ome" vint del foûme "cas objet" (vî frances "ome", do latén "hominem".

C'est insi k'on-z a "sire" eyet "signeur" (di "senior" et "seniorem"), dins l'occitan, "pescaire" et "pescador" (do latin "pescator" et "pescatorem").

Pol decidaedje si on vout bén on scrijhaedje "ons" e rfondou : disk' å raploû d' octôbe 2005 ! Dji l' intere come cial shuvant e motî

<FONT COLOR="#ff0000"><B>on</B></FONT> (divant cossoune) / <FONT COLOR="#ff0000"><B>on-z</B></FONT> (dispu 1920, divant voyale) u <FONT COLOR="#ff0000"><B>ons</B></FONT> (vî vî, divant voyale). on pôrè rsaetchî li troejhinme roye si on nel vout nén.

Sol copene di dissu

saye Wiki

luminme…