|
|
Li pådje da Françwès Loriaux cåzaedjes des tchansons riscrîts e rfondou walon |
|
||||
|
|
Li pådje da Françwès Loriaux cåzaedjes des tchansons riscrîts e rfondou walon |
|
||||
dierin rapontiaedje - last update: 2006-05-17.
Dressêye:
Tchansons
(Djozefene est crevêye)
1.
Mes djins, si dj' a l' umeur tchagrene,
Si dj' a del poenne et des tourmints,
C' est ki m' pitite gade Djozefene
A crevé ayir å matén.
Dj' a croeyou rçure on côp d' massowe,
Et dj' a brai tot come èn efant
Cwand dj' el a la rtrové stindowe
Dins l' cwén d' no rimijhe, e m' livant
Respleu.
Non, dji n' ervoerè pus
Mi ptite gade adorêye.
El Bon Diu l' a volou,
Djozefene est crevêye.
2.
C' esteut vraiymint ene boune pitite biesse
Dj' ervoe co ses iys si lujhants
Ki m' erwaitént, plins d' djintiyesse,
Cwand djel daléve moenner ås tchamps.
Drola, m' ashidant dins l' pateure,
Dj' caresséve si tiesse dins mes mwins
Et leye, pôve pitite creyateure,
Ele m' erletchive di contintmint !
Å respleu.
3.
Dji sognive si bén m' pitite gade
Ki m' feme nd a stî djalote, sovint.
Ele mi djheut: " Metoz l' dins del wate,
Et sinez lyi vosse testamint ! "
Mins tot ça, c' est des ravådaedjes
Et si, di m' gade, dj' end esteu sot,
C' est k' avou leye, jamwais d' ramaedjes,
Jamwais d' grognons ni d' côps d' shabot !
Å respleu.
4.
Disk' a nos biesses endè sont d'båtcheyes;
No pourcea n' vout pus rén mindjî.
Nos poyes end ont atrapé l' pepeye;
Gn a co troes d' crevêyes so l' fumî.
Et, nos deus vatches, ki l' diale m' epoite,
N' ont pus dné ene pinte di laecea.
Croeyoz m', dji nd a veu d' totes les sôres
Dispu k' Djozefene n' est pus la !
Å respleu.
5.
Djozefene esteut si djinteye
Ki dji nel såreu måy rovyî.
Djel consideréve del famile
Télmint ki djel voeyeu voltî.
Et dins no cinse, vos m' poloz croere,
Po vs prover k' dj' estans disbåtchîs,
Nos n' avans fwait k' dire des priyires
Po k' ele s' è våye å Paradis.
Å respleu.
1.
Dins les tchansons, çk' on ndè dit, des biestreyes !
On vos ndè flûte, po dire, a tchaeke coplet.
Schoûtez çtele ci, estô d' dire des mintreyes,
Dji n' va tchanter k' des peurès verités.
Dins les ceréjhes, gn a todi des piretes...
Est ç' vos, Madame, ki m' pôrè disminti ?
On n' mete nén ses solés dvant ses tchåssetes...
Vos poloz rire et portant, c' est insi.
2.
Ostant esse coirnåd ki d' poirter des coines;
Vos årteas sont, bén seur, å dbout d' vos pîs;
L' ci k' a l' balzin, fåt todi k' i triyane;
On boigne èn voet jamwais clair ki d' èn iy;
I fåt sovint esse malén po fé l' biesse;
Dins ene passete, gn a ddja bråmint des trôs;
S' on ndè voet onk k' a rén metou so s' tiesse,
On n' dit jamwais k' il est a " tiesse dischå "
3.
Dins les prijhons, gn a bråmint del rascaye;
On må stitchî serè sovint må fotou;
Ene findaxhe, c' est come si vos dirîz ene craeye;
On n' ertrove nén todi çk' on a pierdou;
Cwand on tchafeye, on pout dire k' on berzouye;
Våt mia ene boune tchike ki d' atraper l' flayea;
Dj' inme ostant del babawe ki del dispoye;
A tos les pwins, gn a todi deus tonteas.
4.
El ci k' est cron doet todi roter d' cresse;
Dji croe k' on lumçon n' est nén foirt nierveus;
Dj' inme ostant esse schitåd ki d' awè l' vesse;
Les bons bokets, c' est sovint po l' lodjeu;
Gn a pont d' casrole ki n' sait trover s' coviete;
El crås mårdi n' tchairè jamwais l' vénrdi;
Dins l' tchenå, vos n' sårîz prinde des rossetes
Avou do glu, ni des trapes a soris.
5.
El feye di vosse mononke, c' est vosse cuzene;
So ene djambe di bos, n' fåt jamwais pont d' papin;
Vosse botroûle est å mitan d' vosse bodene;
Cwand on est moirt, c' est sovint po lontins;
Å tourniket k' i gn aveut sol dicåce,
L' prumire rindjeye di tchvås, c' ît des pourceas;
On n' a jamwais fwait del tåte ås spinasses;
Våt mia mindjî deus oûs k' on canada.
6.
I rlegne todi ttossu rade k' i disdjale;
Des berdouyes, ça rshonne a des mannestés;
L' frumele d' on rat, ça n' s' apele nén ene rayele;
Ostant do pouri ki do tchamossî;
On aprind co rade a djouwer del viole;
Dins l' toubak, i gn a télcôp do foûsnint;
On n' elive nén des pourceas dins ene gayole;
Les boledjîs sont sovint dins... l' petrin.
7.
Finåle 1
On n' dit jamwais: "Bleu come del noere tamblete"
Dj' inme mia ene grande gote k' on ptit vere di peket;
A totes les marones, i fåt des bråyetes;
Dj' arete roci l' tchanson des verités.
Finåle 2
Dins les tchansons, çk' on ndè dit, des biestreyes;
On vos ndè flûte, po dire, a tchaeke coplet.
A dj' yeu råjhon, estô d' dire des mintreyes,
Dji n' a tchanté k' des peurès verités.
1.
Do Congo, dji so rvinou
Dispu sacwants samwinnes,
Et dj' so binåjhe, ådjourdu,
D' vos rvir tertos eshonne
Po vos prover, bråvès djins,
Ki dj' påle come on såvadje.
Dayeur, schoûtez bén m' rifrin
Scrît dins m' novea lingaedje.
Refrin (e congolès)
Marache et balzin,
Scorijhe et papin,
Djaeye, oxhea, Mardjo
K' a ses iys tchitchots,
Batante et surale,
Påscaedje et bårtele,
Scançon, coulourdea,
Ravizez s' panea,
Buloke,
Berlike et berloke,
Schårdé manikeu,
Bernatî puyeus,
Vitolet, bråyete.
Målapate, motchete,
Faflote et bujhea,
Flate et cariboutea !
2.
El flamind, c' est on djårgon
Målåjhey a coprinde;
Mins l' congolès, vîs schetons,
Tot d' shûte, on l' pout aprinde.
Ça rshonne si foirt å patwès,
K' c' est po dire no pårlaedje;
Dji n' esteu nén la d' on moes
Ki dji pårleu såvadje.
Refrin (e congolès)
Egunoe, djåzene,
Chabraque et fawene,
Cacaye et bouzicot,
Fortî, djambe di bos,
Cawet, viscowetch,
Estitchîz des fretches,
Kiyôr do scorion
K' atrape el froyon.
Botroûle,
Kinike et spitroûle,
Tchamossî blefåd,
Martchoteu, tchafiåd,
Bistoke et caclindje,
Sekele et rotindje.
Båyî, clicotea,
Frerot, ké ratafia !
3.
Å Congo, s' on s' vout maryî,
On n' va nén dvant l' notåre;
Dins s' cambuze, on pout dmorer
Avou sacwants comeres.
C' est insi k' å dbout d' deus ans,
Etur nos, djel cofesse,
Dj' aveu ddja vint-ût efants
Avou catoize negresses.
Refrin (e congolès)
Faxhete et pixhåd,
Moståde pattavå,
Tetin et strindea,
Modêye et limbra.
Bibron, cabonete,
Bråye, dronke et moflete,
Ranete et lavmint,
Les mås sint Lorint.
Maclote,
Ratatouye, suçote,
Djumasse et curton,
Pixhete et pêlon.
Come des djonnes di sindjes.
Faleut vir el nindje.
Rascaye et pourcea
Ki rshonnnut tot leu pa !
4.
Dj' a ramoenné did par la
Ene negresse; ç' n' est nén ene crake.
Ele sait danser l' racaya,
L' danse do vinte et l' cacwak.
Dins ene barake, po deus gros sôs,
Dji m' va l' mostrer sol fôre.
Fårè vni vir ça tertos,
Ses pîs pindnut 'sk' a tere.
Refrin (e congolès)
Ele magnrè do tchet,
Des rats, des tonteas,
Caracole, foûsnint,
Del tåte a corin,
Mannestés, berdouyes.
Ké ratatouye!
Copixhe et fognant,
Babawe et nierson,
Mourgagne,
Dins si hanète, ele hagne.
Ele boet do purea.
Ele si trawe el pea.
Rbiclez po ene mastoke,
Vos viroz s' furlotche,
Et cwand ç' serè fini,
Ele vos dirè merci.
Tchantans Françwès (live eyet CD-rom), Ed. do Bourdon (en version régiolectale originale, avec traductions françaises et commentaires).
On vos l' frè rivni eto si vos dmandez al Librairie nouvelle du Charnoy (Charleroi).
Loriaux François (1886-1942) fijheu d' tchansons do payis d' Tchålerwè. Ses tchansons sont dmorêyes foirt conoxhowes, inte di zeles : "Il a cassé s' pupe"; "Les djoweus d' cåtes", "Pårlaedje congolès"; "Dji so sôlêye", "No pôve gade est crevêye". On live "Tchantans Françwès" et ene plake lazer odio (tchantêye pa Pascal Héringer) ont rexhou e 2000. Si walon est foirt ricwerou, avou padecô tote ene peclêye di vîs mots come dins "Pårlaedje congolès". Françwès Loriaux eplaidive ses tchansons so des foyous, avou des dessinaedjes di fels årtisses di ç' tins la.
L. Mahin & P. Sarachaga, coirnêye do splitchant motî.
Kécfeye dipus d' racsegnes so Wikipedia
Si des mots difficiles se présentent à vous sur ces pages, allez voir s'il ne sont pas expliqués dans le Splitchant motî do walon (avec brève traduction française), ou dans le Wikipedia, l'encyclopédie en wallon (suivez: "Pordjet Esplicant Motî").
(Index des auteurs dont les textes sont disponibles en wallon commun) Djivêye des scrijheus k' ont scrît u k' ont stî rashious e rfondou walon
(Back textes en wallon commun) Erdalans sol pådje des scrijhaedjes e rfondou walon.
(Back homepage) Alans rzè el mwaisse-pådje
(homepage wallon commun) Alans rzè eviè l' pådje moennrece do rfondou walon.
(Back page chanson wallonne) Vo nos la revoye eviè li pådje del tchanson walone
Sicrijhaedjes foû abondroets (li scrijheu est moirt dispu pus d' swessante ans). Sacwants bokets scrîts ezès walons coinreces polèt aveur sitî ene miete rassonrés po poleur shuve pus åjheymint les mwaissès rîles do rfondou walon.
Certains textes peuvent avoir subi des modifications mineures pour faciliter leur insertion dans le projet do langue nationale pan-wallonne.
