|
|
Félicien Barry. Sicrijhaedjes da Felicyin Barry. |
|
|
Félicien Barry. Sicrijhaedjes da Felicyin Barry. |
dierin rapontiaedje - last update: 2005-12-14.
Dressêye:
Istwere d' on scrijheu walon.
(Li 15 d' avri 1949, Felicyin Barry pormoennéve si tchén Manouke sol trotwer del sicole Cabaux, adon k' el directeur, Henri Van Cutsem, endè rexheut).
On s' arestêye; on berdele, on candele di ci et d' ça.
A on moumint dné, i m' atôtche insi:
- Pocwè n' ercominçrîz nén l' "Tchariguete"?
On m' aveut ddja dmandé sacwants côps. Dj' î aveu pinsé, mins gn aveut trop d' astådjes ki bårént li tchmin… d' on bea reve.
- On vos dinrè on côp d' mwin a l' Associåcion.
- Dji m' ndè va pårler å m' cuzén. Ça costêye tchir, et les moes sont près di n' on l' ôte.
- On s' ervirè
divins El Bourdon 562 djanvî 2004.
Ça serè pol swerêye, aveut ele assuré Rôzaleye, l' acoûtcheuse, e serant l' ouxh di l' escayî ki moenne å la-hôt. Louwiza si doet rpoizer did ci don. Dji rvénrè co viè troes eures pa acwit d' cosyince, mins nos n' årans rén d' novea dvant l' soper. Vos aprestez çou k' i fåt, m' gårçon ?
- Nos n' avans k' a mete nosse mwin dsu, moman Rôzaleye. Mi ptite Louwiza a travayî so ses afwaires disk' al dierinne munute po keude les faxhåds et les bråyes do poyon ki nos va ariver. Vos l' conoxhoz, hin, moman Rôzaleye ?
- Oyi, Zenon, vos avoz l' crinne des comeres: vayante, prôpe, oniesse. End a waire des pareyes et vos ndè ploz bén fé do cas.
- Pont d' imbaras ! Dj' end a sogne, savoz.
- Dji sai tot ça, m' gårçon. Portant, el fårè co gåter ene miete pus foirt paski dj' a les pinses k' ele va aveur ene coûte djoye [déception].
- Cwè djhoz la, Rôzaleye ?
- Louwiza ratind ene pitite feye, endon ?
- C' est todi çk' elle a sohaitî, en efet.
- Ebén, dji metreu m' mwin å feu ki vos sroz l' popa d' on gamén.
- On gamén ! Estoz seure di ça, moman Rôzaleye ?
- Ossu vraiy ki dj' so presse a pårti, Zenon.
- On gamén! Çou k' dj' espereu. On gros gamén. Pôve Louwiza ! Ké kénte por leye !
- Vos li rconsolroz åjheymint, Zenon, eyet pus tård ...
Zenon a sintou dins s' pwetrene les rdoblés batmints di s' cour, tot strindou a l' anonce ki s' reve di todi ès pôreut bén reyalijhî. On gamén ! I ndaléve esse pere d' on djonne arnaga k' i s' prometeut ddja d' gåter, moenner, cizler po ndè fé èn OME !
Tot rintrant dins l' pitit botike, Clodimir a rsaetchî misterieuzmint on papî tot cafougnî del potche di s' djilet, et Zenon a fwait ene foice di pus po cachî di s' rewoeyî…
Françwès, lu-minme, vént rçure…
- Tén kî vola ! Clodimir et Zenon ! Gn a rén ki va må dins l' famile, hin ?
- Å contråve, Françwès, ça va totafwait bén, nos avançons gamén ! Putoit, Zenon a on gamén…
- On bea gros crolé, co, cobén, Françwès
- Proficiåt !
- Cwè ?
- Proficiåt !
- Come vos vloz… mins c' est nén ça wki nos amoenne, Françwès. I nos fåreut des cåtes di bateme, les pus belès cåtes di bateme ki vos nos pôroz fourni avou des mastokes a trô a tchaeke…
- Kibén vos è fårè-t i, Clodimir?
- Å moens on cint… et deus djates di cafè
- Hin ? codåsse-t i Françwès, en avalant a mitan l' tuyea di s' pupe di tere.
- Dji vos di on cint, et deus djates di cafè.
- Vos vloz djouwer avou mes årteas, Clodimir. Les djates di cafè, vos ls åroz tot d' shûte, si c' est vosse gosse, mins po l' restant…
- Do moumint ki dj' els a po semdi ki vént, ca ndirè.
- Mins Clodimir, dji n' trovrè måy cint mastokes å trô dins l' viyaedje.
- O ! S' i gn a k' ça ki vs contrareye, dj' end a, mi, wai ! Dispu troes moes, dj' elzès ramasse.
C' ît l' vraiy. Clodimir aveut råvlé insi on moncea di ptitès blankès pîces di nikel. Ene marote di pus, aveut on pinsé.
- Vos sondjîz a tot, Clodimir, admiréve-t i Françwès. Mins dins ké pris vos fåt i ça ?
- Dins ké pris! Est çki dji vos dmande ça ! Dji vou on bateme come on nd a pout veyou a Merlimpont, hin, Zenon !
Li ci k' on arinne inla a des iys ki s' tapnut å rvier come s' i s' alént rtourner.
- Françwès, les djates di cafè, on les pout awè, asteure ?
- Zenon n' adeure nén les saizenes; i m' shonne k' i dvént tot drole.
Dins l' coujhene, Mandene a etindou li dvize inte les omes, eyet l' caftire est ddja tchôde cwand Françwès fwait moussî Clodimir et Zenon… Ene houbonde après, les djates sont sol tåve.
- Escuzez nos, savoz, Mandene, di vos vni disrindjî å moumint ki vos aprestez vosse dinner.
- Disrindjî ! On n' mi disrindje djamåy, Clodimir. Insi, ça fwait k' Louwiza a atchté on gamén ?
- Oyi, Mandene, mins i gn a po croere ki c' est Zenon k' a passé l' mwais cwårt d' eure, paski, dispu don, il a l' cour pindou å rvier.
- Djans, m' gårçon ! Vola çki vos va rmete !
Zenon, ki soreye por lu tot seu, boet s' cafè d' ene trake.
- Dji n' a djamåy yeu ene kénte pareye !
- On n' è mourt nén, savoz ! Buvoz co ene djate, ca vos rewoeyrè podbon.
- Hè, Françwès, e tatlant, dj' a rovyî d' vos dner l' copeye des cwåtes di bateme. Tinoz ! Waitîz si tot î est.
L' imprimeu adjusteye ses berikes so s' nez po lire el powinme shuvant ki Clodimir a rcopyî, tot discandjant les nos, did so ene cwåte k' on lyi a dné i gn a troes moes. Ça lyi a shonné télmint distingué k' i l' a metou bén precieuzmint d' costé po cwand ça sereut s' toû a esse pårén. Inte di nozôtes soeye t i dit, cwand on-z a batijhî Louwiza, on n' fijheut nén co des pareyès cwåtes.
Françwès maltone ces mots ci etur ses mostaetches et ses cwate poys di bok.
Bondjoû
Dj' a skepyî a Merlimpont, li 12 di djun 1919
Dj' î a stî batijhî li 21 di djun 1919
Èm mårene si lome Mareye Lancret
Èm pårén si lome Clodimir Delvå
Et mi, dj' a po no:
Leyon Louwis Clodimir Djislin Cranasse
- Ça c' est tapé, Clodimir. Nos vs alans siervi ene sacwè d' eerste classe, sapinse les Flaminds. Èm djonne ome va dmwin al veye. I rapoitrè des cwåtes modienes paski, vos savoz, on n' nos l' dimande nén tos les djoûs. Et pu, vs åroz l' tot dierin cri.
Zenon, termetant, a shoflé s' deujhinne djate di cafè. Il est cåzumint rivnou a lu. I parvént ddja a sorire… po tot l' monde.
- Parén Clodmir, kéne eure est i ?
- Onze eure vint, èm gårçon… El mecanike est remantcheye ?
- Oyi li moteur a rprin si vî tipetape. Mandene, dji vos rmerceye po vosse cafè. Dji pålrè on bon mot å pårén po k' i vs dene on coirnet d' poes d' souke…
- Alez, vos, poes d' souke… e rote ! Si nos vlans vir el curé do matén, i n' nos fåt pus tårdjî… Françwès, cwand fåt i vni ?
- Cwand vos vôroz, après mårdi.
- Iva ! Mandene, co on côp merci, et dji tén boune note pol coirnet d' abondance.
- Hê… vos m' les imprimroz avou des letes d' ôr.
- Li pus peur ôr ki fouxhe!
- Årvey et al samwinne.
- Al samwinne et nos complumints al binawreuse moman.
- Merci por leye.
Felicien Barry, divins Leyon Cranasse, tchampete pa amour.
Si vicåreye, et ses scrijhaedjes.
Barry, Félicien (1899-1985) sicrijheu e walon, mwaisse imprimeu di s' mestî, askepieu do Bourdon e 1949. Il aveut ddja eplaidî El tchariguete di 1938 a 1940.
Il a scrît on roman "Leyon Cranasse, tchampete pa amour". Les dierinnès anêye di s' veye, il a tnou on djourn" e walon, di dpus d' 2000 pådjes.
Li walon da Felicyin Barry est foirt rifrancijhî, mins ça lyi permete di djåzer did tot, fotbal, velodrome, çou ki les ôtes sicrijheus ni fwaiynut waire. Avou s' djournå, i pout esse riwaitî come li pus grand scrijheu di prôze nén racontrece do 20inme sieke.
Si des mots difficiles se présentent à vous sur ces pages, allez voir s'ils ne sont pas expliqués dans le Splitchant motî do walon (avec brève traduction française), ou dans le Wikipedia, l'encyclopédie en wallon (suivez: "Pordjet Esplicant Motî").
(Index des sujets traités en wallon unifié) Djivêye des sudjets diswalpés e rfondou walon.
(Index des auteurs dont les textes sont disponibles en wallon commun) Djivêye des scrijheus k' ont scrît u k' ont stî rashious e rfondou walon.
(Back textes en wallon commun) Erdalans sol pådje des scrijhaedjes e rfondou walon.
(Back homepage) Alans rzè el mwaisse-pådje
(homepage wallon commun) Alans rzè eviè l' pådje moennrece do rfondou walon.
Sacwants scrijhaedjes di cisse waibe cial polèt esse dizo abondroets; nos les rsaetchrans foû s' i fåt. Sacwants bokets scrîts ezès walons coinreces polèt aveur sitî ene miete rassonrés po poleur shuve pus åjheymint les mwaissès-rîles do rfondou walon.
Some texts may be affected by copyrights and eventually need to be removed from this server in the future.
Certains textes peuvent avoir subi des modifications mineures pour faciliter leur insertion dans le projet de langue nationale pan-wallonne.
